Είναι γεγονός πως στην Ελλάδα, ακόμα και το έτος 2025, κάποιες εταιρείες είναι τόσο ασυνεπείς προς το προσωπικό τους που θυμίζουν νοοτροπίες και πρακτικές του Μεσαίωνα. Εργασιακό Μεσαίωνα, για την ακρίβεια. Έχει τύχει να κουβεντιάσω με γνωστές και γνωστούς, συγγενείς, φίλες και να ακούσω διάφορες δυσάρεστες εμπειρίες που βίωσαν ή βιώνουν στους επαγγελματικούς τους χώρους.
Αυτό που θα ήταν καλό να κατανοήσουμε είναι ότι η σιωπή και η ανοχή σε καταστάσεις εργοδοτικής αλητείας δεν μας βοηθούν στην πραγματικότητα, αλλά αντίθετα ενθαρρύνουν χειρότερες συμπεριφορές, διαιωνίζοντας την κατάσταση. Και κάποια στιγμή θα πρέπει να σπάσει το απόστημα σε αυτή τη χώρα.
Φυσικά δεν αναφέρομαι στις περιπτώσεις εκείνες όπου —μία φορά στα πέντε χρόνια, για παράδειγμα— υπάρχει μια μικρή καθυστέρηση σε κάποια υποχρέωση των εταιρειών προς το προσωπικό λόγω γραφειοκρατίας ή διαδικαστικών θεμάτων. Ούτε σε μια παράλειψη που έγινε από λάθος, αλλά ενδιαφέρθηκαν και φρόντισαν για τη διόρθωσή της. Αναφέρομαι στη συστηματική και με πρόθεση ασυνέπεια και ασυδοσία μερικών εργοδοτριών και εργοδοτών, που έχει ως αποτέλεσμα τη στυγνή εκμετάλλευση των εργαζομένων και την κατάφωρη παραβίαση των εργασιακών δικαιωμάτων και της ισχύουσας νομοθεσίας.
Παραβιάσεις όπως, για παράδειγμα, η μη καταβολή δώρων Πάσχα και Χριστουγέννων, η καθυστέρηση στις καταβολές της μισθοδοσίας, η δήλωση λιγότερων ωρών εργασίας στο «Εργάνη» που δεν αντιστοιχεί στην πραγματικότητα, οι μισθοί κάτω από τα νόμιμα όρια, η μη εφαρμογή των τριετιών, η “μαύρη” εργασία χωρίς ένσημα ή αδικαιολόγητα λιγότερα ένσημα και λοιπά. Τίποτα από αυτά δεν πρέπει να γίνεται ανεκτό από καμία εργαζόμενη και κανένα εργαζόμενο.
Πώς διαχειριζόμαστε μια τέτοια κατάσταση; Σίγουρα το κάθε άτομο έχει τον δικό του τρόπο. Προσωπικά θεωρώ ότι σημαντικό είναι να προσπαθήσεις να διατηρήσεις την ψυχραιμία σου. Ξέρω ότι θέλεις να τους φέρεις το μεγάλο ντοσιέ του γραφείου στο κεφάλι, ή τις γόβες από τη βιτρίνα κατακούτελα, να τους τρίψεις στη μάπα τις ντομάτες απ’ το καφάσι στο μαγαζί ή τον δίσκο που σερβίρεις τα πελατάκια, εκτοξεύοντας τα «γαλλικά» σου· αλλά σκέψου: δεν θέλεις απλά μόνο να εκτονωθείς — θέλεις να διεκδικήσεις αποτελεσματικά τα δικαιώματά σου. Αυτός είναι ο στόχος.
Οπότε, κατά την άποψή μου, καλό είναι να συγκρατηθείς και να μην κόψεις αμέσως τη γέφυρα συνεννόησης και επικοινωνίας με τις/τους “υπεύθυνες/υπεύθυνους”. Λογικά, κανείς επικεφαλής δεν επιθυμεί φασαρίες και περιπέτειες, ούτε φυσικά να φτάσει η κατάσταση στα άκρα και σε καταγγελίες στην Επιθεώρηση Εργασίας ή στα δικαστήρια.
Ήρεμα αλλά αποφασιστικά, ανοιχτά και ξεκάθαρα, εξέφρασε το θέμα που σε απασχολεί στην εργοδότρια ή στον εργοδότη και δήλωσε ότι σε ενοχλεί και θέλεις να αλλάξει. Απαίτησε, με ήρεμο τρόπο (είπαμε, ήρεμη δύναμη), όλα όσα δικαιούσαι. Μην αρκεστείς μόνο σε υποσχέσεις και στα λόγια των υπευθύνων· περίμενε να δεις τις πράξεις. Δώσε ένα εύλογο χρονικό διάστημα και αν τα θέματα λυθούν ομαλά, έχει καλώς. Αν όμως εξακολουθούν τα ίδια, τότε έχεις τη δυνατότητα να απευθυνθείς σε εργατολόγο, δικηγόρο ή σε κάποιο εργατικό / υπαλληλικό σωματείο, κάποια από τα οποία —αν χρειαστεί— παρέχουν δωρεάν δικηγόρο. Μπορείς φυσικά να το ψάξεις και να το ρωτήσεις, αν χρειάζεται στη δική σου περίπτωση.
Όσον αφορά την Επιθεώρηση Εργασίας, διάβασα μερικά σχόλια στις αξιολογήσεις που έχουν κάνει καταγγέλλοντες δημόσια στη Google. Αν όντως επιθεωρήτριες / επιθεωρητές είχαν ειρωνική συμπεριφορά απέναντι στα άτομα που έκαναν καταγγελίες και αν… έπαιρναν τηλέφωνο πριν πάνε να ελέγξουν τις καταγγελλόμενες εταιρείες, λέγοντας «τώρα θα έρθουμε να σας ελέγξουμε», σύμφωνα με τα συγκεκριμένα σχόλια που είδα τότε θα πρέπει να διερευνηθεί η υπόθεση και να αποδοθούν οι ανάλογες ευθύνες και κυρώσεις. Πέρα απ’ αυτό όμως, θα σου γράψω ότι καλό είναι να πας να καταγγείλεις, αν χρειαστεί, στην Επιθεώρηση μαζί με τον/την/το δικηγόρο σου. Διάβασε και ενημερώσου· είναι σημαντικό να γνωρίζεις όλα τα δικαιώματά σου! Και μην ξεχνάς πάντα να ελέγχεις σε τακτικά χρονικά διαστήματα τα ένσημα σου.
Μην παραλείπουμε όμως το γεγονός ότι και οι εταιρείες γενικά έχουν να αντιμετωπίσουν τις υπερβολικές έως και παράλογες, κάποιες φορές, φορολογικές πολιτικές της εκάστοτε κυβέρνησης στην Ελλάδα, την υψηλή φορολογία, την υπερφορολόγηση και άλλες παθογένειες. Αυτό όμως σίγουρα δεν δικαιολογεί την καταπάτηση των εργασιακών δικαιωμάτων από κάποιες εταιρείες.
Τέλος, να σημειώσω ότι οι εκάστοτε κυβερνήσεις μερικές φορές θεσπίζουν και έναν θετικό νόμο για την προστασία των δικαιωμάτων των εργαζομένων, αλλά αυτό δεν αρκεί· είτε γιατί τα όποια μέτρα είναι ελλιπή, είτε —κυρίως— επειδή δεν υποστηρίζονται πρακτικά στον βαθμό που θα έπρεπε. Για παράδειγμα, έπρεπε να γίνονται περισσότεροι, τακτικοί και σαρωτικοί έλεγχοι, ώστε να διαπιστώνεται αν οι όποιοι κανονισμοί, νόμοι και διατάξεις τηρούνται και εφαρμόζονται στην πράξη.
