Η αξία του προσώπου και της ατομικής ελευθερίας στο φυσικό και πνευματικό.
Γράφει η Χριστίνα Μαργέτη.
Στον κόσμο που μας περιβάλλει, υπάρχουν διάφορες θεωρίες που υποστηρίζουν ότι «όλοι είμαστε ένα», ότι η ατομική μας ύπαρξη πρέπει να χάνεται,να εκμηδενίζεται μέσα σε μια συλλογική, υποτίθεται, ενότητα. Υπάρχει, βέβαια, μια αλήθεια σε αυτό: η ζωή συνδέει τα όντα έστω και περιστασιακά με δεσμούς αλληλεπίδρασης (εξαρτάται τις συνθήκες, τα άτομα και τις προσωπικές επιλογές) και κάποιες φορές αλληλεξάρτησης ως ένα βαθμό. Ωστόσο, η εστίαση αποκλειστικά στο «όλοι είμαστε ένα» τείνει να αγνοήσει το πιο βαθύ μυστήριο του φυσικού και πνευματικού κόσμου: το πρόσωπο, τη μοναδική και ανεπανάληπτη ατομικότητα.
Η ίδια η φύση μάς διδάσκει την αξία της μοναδικότητας. Κάθε δέντρο, κάθε λουλούδι, κάθε ζώο φέρει το δικό του μοναδικό και ξεχωριστό αποτύπωμα. Ο ήλιος και η βροχή ναι μεν αγγίζουν όλα τα φυτά, αλλά το καθένα ανταποκρίνεται με τον δικό του τρόπο, με τη δική του ταυτότητα και ρυθμό ανάπτυξης. Ομοίως, η καθεμία, το κάθε άτομο έχει τη δική του βούληση, το δικό του πεπρωμένο και τον δικό του δρόμο να βαδίσει, τον δικό του τρόπο ζωής και δημιουργίας.
Η ατομική ελευθερία δεν είναι απλώς ένα θεμελιώδες δικαίωμα· είναι η έκφραση της φυσικής και πνευματικής τάξης των πραγμάτων. Η καταπίεση της ατομικότητας, ακόμη και στο όνομα μιας συλλογικής ενότητας, παραβιάζει αυτή την οργανική αρμονία που διακρίνουμε σε όλη τη φύση και έχει δημιουργήσει κοινωνίες δυστυχισμένων και καταπιεσμένων πλασμάτων. Επιπλέον όταν το «όλοι ένα» μετατρέπεται σε αυτοματισμό συλλογικών κανόνων, χάνεται η ατομική ευθύνη· το άτομο παύει να φέρει το βάρος των επιλογών του και η προσωπική ηθική υποκαθίσταται από την κοινωνική συμμόρφωση.
Στο πνευματικό πεδίο, η αξία του προσώπου γίνεται ακόμη πιο εμφανής. Κάθε ψυχή είναι μοναδική, με το δικό της φως και τις δικές της σκιές, με τις ικανότητες της να δημιουργήσει και να αγαπήσει ό,τι επιθυμεί και επιλέγει να αγαπήσει. Κάθε ύπαρξη και κάθε ψυχή έχει το δικό της μονοπάτι και τη δική της αποστολή. Η ουσιαστική πνευματικότητα δεν απαιτεί καθόλου την εξάλειψη της ατομικότητας αλλά την κατανόηση, την εξέλιξη και την καλλιέργησή της.
Όταν ακολουθούμε τη δική μας εσωτερική φωνή, ανακαλύπτουμε την προσωπική μας αλήθεια, μπορούμε να συνεισφέρουμε στον κόσμο όχι ως απρόσωπα μέλη ενός συνόλου, αλλά ως μοναδικές, μοναδικά και μοναδικοί δημιουργοί και φορείς νοήματος. Η αξία του προσώπου από την άλλη, δεν σημαίνει άκρατο εγωισμό, ούτε βέβαια έλλειψη ενσυναίσθησης· Όπως και η ελευθερία δεν είναι και δεν σημαίνει “ασυδοσία”. Αντιθέτως, επιτρέπει την αυθεντική συνεργασία και σύνδεση με τα υπόλοιπα όντα, γιατί μονάχα, ό,τι γίνεται συνειδητά και ελεύθερα έχει πραγματικό νόημα, αξία, βάθος.
Η ατομική ελευθερία και η αξία του προσώπου δεν αντιτίθενται απο μόνη της, σε καμία συνεργασία ή σύνδεση· αντίθετα, την ενισχύουν. Όταν η καθεμία, το κάθε άτομο βαδίζει στο σκοπό του και εκφράζει τη δική του βούληση, τότε μόνο η συλλογικότητα αποκτά αξία, βάθος. Χωρίς ελευθερία, η ένωση γίνεται υποκριτική ή, ακόμη χειρότερα, καταναγκαστική απαίτηση και φασιστική επιβολή.
Το πρόσωπο είναι η ομορφιά και το κύτταρο της ανθρώπινης ύπαρξης· η ατομική ελευθερία είναι το οξυγόνο της και η υπέρτατη αξία. Η βούληση και η προσωπική πορεία της καθεμίας και του κάθε πλάσματος δεν είναι απλώς επιλογές· είναι η ίδια η έκφραση της ζωής. Η ελεύθερη βούληση είναι, εξάλλου, εκ γενετής δικαίωμά μας. Όποια ή όποιος αρνείται το πρόσωπο και το δικαίωμα της ελεύθερης βούλησης στο όνομα μιας αόριστης και πολλές φορές επίπλαστης ενότητας, αρνείται το ίδιο το θαύμα της ζωής.
Η πνευματική και φυσική πραγματικότητα μας διδάσκει ότι η ενότητα ανθίζει όχι μέσα από την εξίσωση, αλλά μέσα από τη μοναδικότητα, την διαφορετικότητα και την ελευθερία, που επιτρέπουν σε κάθε πρόσωπο να λάμψει με το δικό του φως , εκπληρώνοντας το δικό του προσωπικό όραμα, τα θέλω και τον σκοπό της δικής του ύπαρξης, της ψυχής του.
